de échte homo universalis

Het jaar des Heren 1516. Het is winter in Italië en in de bergen liggen pakken sneeuw. Een klein gezelschap trekt er stilletjes doorheen, op weg naar Koning Frans I die in Amboise hof houdt. Onder hen, een ietwat verbitterde oude man en twee van zijn leerlingen. Enkele muilezels dragen hun schaarse bezittingen: leren tassen met drie onafgewerkte schilderijen, verder wat huisraad, persoonlijke notities, schetsboeken en enkele manuscripten.

Meer dan een maand al zijn ze onderweg naar hun nieuwe woonplek. De Franse koning heeft de oude man uitgenodigd om voor hem te komen werken en hem prompt een prachtig onderkomen beloofd in zijn buitenhuis, niet ver van het koninklijk kasteel aan de Loire. 

Amper drie jaar zal de man die luistert naar de naam Leonardo da Vinci er, in alle rust en tevredenheid, verblijven. Hij wordt op handen gedragen en zijn genie krijgt nieuwe vleugels. En ondanks verlammingsverschijnselen aan zijn hand, kan hij er toch zijn wereldberoemd vrouwenportret afwerken, een ingenieuze dubbele wenteltrap voor het kasteel van Chambord ontwerpen en prachtige decors voor koninklijke feesten uitdenken.

Voor de koning is de oude, wijze man als een vader. En de koning is gul. Een prinselijke toelage van 700 gouden daalders per jaar geeft hij hem, plus een financiering van al zijn kunstwerken. In ruil wil hij alleen maar in het gezelschap van het grote genie vertoeven en zijn gesprekken bijwonen. Hij benoemt de Italiaanse denker-kunstenaar tot ‘eerste schilder, ingenieur en architect van de koning’.

Als da Vinci in 1519 op 67-jarige leeftijd sterft, is de koning naar verluidt ontroostbaar. Nooit zal hij nog zo’n groot en veelzijdig brein ontmoeten.

Zo ongeveer stel ik me de laatste jaren van Leonardo voor. Het Clos de Lucé, waar hij toen woonde en zijn laatste adem uitblies, is vandaag een atypisch, maar knap binnen- en buitenmuseum, op enkele honderden meters van het Koninklijk Kasteel van Amboise.

Je krijgt er een mooi beeld van hoe Leonardo er aan het begin van de zestiende eeuw woonde en werkte. Met zijn mix van roze baksteen, tufsteen en hout, doet het een beetje denken aan een Italiaans palazzo of een Engels landhuis uit de tijd van Hendrik VIII met een decor uit Romeo en Julia. Je wandelt er achtereenvolgens door de gotische huiskapel, de slaapkamer van Leonardo mét uitzicht op het koninklijk kasteel, de slaapkamer van Margaretha van Navarra, een grote renaissancezaal met Vlaamse wandtapijten en een knappe keuken waarin de kokkin vegetarische maaltijden bereidde voor de grootmeester. Heel leuk om zien, waren de ‘levende’ ateliers waar Leonardo schilderde, las en schreef – omdat hij linkshandig was, schreef hij naar verluidt vaak in spiegelschrift -, beeldhouwde en ontwierp. En tot slot zijn er in het souterrain nog 4 maquettezalen, waar 40 uitvindingen en machines staan opgesteld die hun tijd ver vooruit waren. Dat iemand van zoveel markten thuis kan zijn … .

Buiten wandel je door de prachtige, aflopende tuin en maak je kennis met de veelzijdige buitenmens in Leonardo: hij was niet alleen tuinarchitect, plantenkenner en hovenier, maar ook liefhebber en bewonderaar van licht en sterren en bruggenbouwer. Helemaal onderaan in de tuin, als een orgelpunt bijna, tussen de bomen en over de Brug van de Gouden Hoorn, hangen grote doeken met details uit enkele van zijn schilderijen, zodat zijn befaamde sfumatotechniek hier elke dag en voor elke bezoeker letterlijk in een nieuw daglicht wordt geplaatst.

Als je dus ooit in die buurt vertoeft, kan ik je een bezoek aan het Clos de Lucé echt wel aanraden. Naast een sfeervol tijdsdocument, is het een plek die het genie en de persoonlijkheid van Leonarda da Vinci alle eer aandoet. Een plek waar het begrip ‘homo universalis’* pas echt invulling krijgt.

 


 

Château du Clos Lucé. Parc Leonardo da Vinci. 2 Rue du Clos Lucé 37400 Amboise.  Het hele jaar geopend. 13,50 (laagseizoen) en 15,50 (hoogseizoen) euro voor een volwassene.


*Momenteel loopt op Eén een afvalwedstrijd om uit 100 kandidaten een ‘homo universalis’ te distilleren. De (vaak stomme) spelletjes die zij voorgeschoteld krijgen, verdwijnen in het niets bij wat Clos Lucé je laat zien.


 

28 reacties Voeg uw reactie toe

  1. Mrs. Brubeck schreef:

    Leonardo was een “grote” mijnheer.
    Ik zou, desondanks de pracht van de kastelen, toch niet in die tijden geleefd willen hebben. Het leven was voor de gewone sterveling bikkelhard.
    Ik kan wel uren ronddwalen in zulke kastelen/huizen/burchten….!

    Liked by 1 persoon

    1. annaberg schreef:

      Wat je zegt, klopt helemaal. Wij zien alleen de bevoorrechten.

      Liked by 1 persoon

  2. leegschrift schreef:

    Mooi die foto ook zo met dat schilderij. Graag gelezen.

    Liked by 1 persoon

  3. perdebytjie schreef:

    Hy was dare briljant en sy tyd vêr vooruit! Dankie vir die mooi artikel, Anna.

    Liked by 1 persoon

    1. annaberg schreef:

      Blïj dat je het interessant vindt. 😊

      Liked by 1 persoon

  4. Harme van Kamp schreef:

    Zeker een genie, want wat kon Da Vinci eigenlijk niet?
    Interessant artikel, fijn om te lezen.

    Liked by 1 persoon

    1. annaberg schreef:

      Hij kon en wist ZOT veel. 😊

      Liked by 1 persoon

  5. Hoe interessant! Ik wist niet dat Da Vinci in Frankrijk is gestorven. Overigens, een mooi geschreven ‘verslag’ van de reis door de bergen en hoe het verder met hem ging. Als ik in de buurt ben daar ga ik zeker kijken.

    Liked by 1 persoon

    1. annaberg schreef:

      Het was voor ons ook een verrassing. We hebben er een bezoek aan Chinon voor laten vallen.

      Liked by 1 persoon

  6. omabaard schreef:

    Boeiend schrijven over een boeiende man. Wie weet komen we nog eens in de buurt?

    Liked by 1 persoon

    1. annaberg schreef:

      Wie weet, inderdaad … 😉

      Like

  7. Eilish schreef:

    Ik ben al tweemaal aan de Loire op reis geweest, maar deze parel heb ik gemist.
    Meteen een reden om binnen enkele jaren nog eens te gaan.

    Liked by 1 persoon

    1. annaberg schreef:

      Ik denk dat je er geen spijt van zal krijgen. Even verderop ligt ook nog een mooie (moes)tuin bij Château Gaillard …

      Liked by 1 persoon

  8. Matroos Beek schreef:

    Heel mooi en veel bijgeleerd. Niet alleen een reis langs de Loire, maar ook een reis terug in de tijd.

    Liked by 1 persoon

    1. annaberg schreef:

      Tijd en ruimte, hè. En daartussen de verhalen van mensen. ☺

      Liked by 1 persoon

  9. liesonderweg schreef:

    Een heel groots iemand !
    Lie(f)s.

    Liked by 1 persoon

  10. wakkersgedichten schreef:

    In italië bezocht ik museum van Da Vinci
    Prachtig en boeiend allemaal!
    Tijd ver vooruit die man.

    Liked by 1 persoon

    1. annaberg schreef:

      Ja, dat was hij zeker.

      Liked by 1 persoon

  11. joke_dev schreef:

    In zo’n kasteel wonen, neen dank je. Geef mij maar iets gezellig en iets meer privacy. Maar Leonardo Da Vinci was een groot man!

    Liked by 1 persoon

    1. annaberg schreef:

      De keuken daar, die zag ik nog wel zitten qua afmetingen. 😉

      Liked by 1 persoon

  12. nannonblog schreef:

    Ja Franske 1 had smaak en Leonardo da Vinci dol op de vroeg renaissance zeker sinds de kasteelroute prachtig toch!

    Liked by 1 persoon

    1. annaberg schreef:

      Ja hoor. Echt de moeite.

      Like

  13. Kathleen schreef:

    Ah, nu valt mijn frank. Ik heb een tijdje geleden 2Ever after: A cinderella story” gezien, wat zich afspeelt in Frankrijk, en daarin kwam Leonardo De Vinci voor. Ze komen hem voor het eerst tegen waneer hij in de bossen op weg is met al zijn gerief en dienaren, geloof ik. Dat is dus die scène die jij hierboven beschrijft. heb een stukje uit d efilm gevonden waarin hij voorkomt: https://www.youtube.com/watch?v=chBVj94zYDM

    Liked by 1 persoon

    1. annaberg schreef:

      O. Leuk en toevallig bovendien. Dankjewel.

      Like

  14. fluwijn schreef:

    Ik ben het er helemaal mee eens. Leonardo da Vinci was de enige échte homo universalis. Eén van de grootse genieën die deze wereld ooit heeft gekend.
    Wat een prachtig verhaal ! De naam Clos de Lucé heb ik alvast toegevoegd aan mijn bucket-list.

    Liked by 1 persoon

    1. annaberg schreef:

      Je gaat er geen spijt van krijgen. 😊

      Like

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.